Nederland staat de komende decennia voor een enorme waterveiligheidsopgave. Vanuit het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) wordt gewerkt aan de grootste dijkversterkingsoperatie ooit. Meer dan 1.400 kilometer aan dijken en honderden sluizen en gemalen worden aangepakt om Nederland ook in de toekomst veilig te houden.

Voor de uitvoering van deze projecten zijn tijdelijke bouwwegen onmisbaar. Vaak wordt hiervoor geotextiel toegepast dat ontworpen is voor een levensduur van wel honderd jaar. Maar is dat altijd nodig?

Vanuit een eerder innovatietraject met de BAM en TENNET hebben we JSTN Jogetex HV ontwikkeld: een biobased geotextiel voor tijdelijke toepassingen. Ook voor tijdelijke bouwwegen voor de dijkversterking is het een kans om het tijdelijke geotextiel te installeren. Een product dat voldoende technische prestaties levert tijdens deze korte gebruiksfase, maar na afloop niet hoeft te worden verwijderd.

Voor de ontwikkeling en praktijkproeven werken duurzaamheid en techniek nauw samen. We spraken hierover met Marco Hazenkamp, Sr. Technisch Specialist Infra, en Sophie Pakvis, Manager Duurzaamheid bij Joosten Groep.

De uitdaging

Geotextiel vormt al jarenlang een belangrijk onderdeel van infrastructurele projecten. Het zorgt voor scheiding, stabiliteit, filtering en versterking van constructies en hebben zich ruimschoots bewezen in wegen, dijken en funderingen.

Toch ziet Marco Hazenkamp ruimte voor een andere benadering.

“Nederland is mede gebouwd op synthetische geokunststoffen. Die materialen hebben hun waarde meer dan bewezen. Maar niet elk project vraagt om een levensduur van vijftig tot honderd jaar. Bij tijdelijke bouwwegen voelt het soms paradoxaal om een materiaal toe te passen dat veel langer meegaat dan de toepassing zelf.”

Juist bij tijdelijke toepassingen ontstaat ruimte voor alternatieven. Denk aan bouwwegen, tijdelijke stabilisaties of werkterreinen die slechts enkele jaren nodig zijn. In zulke situaties kan een biobased oplossing een interessante aanvulling zijn op het bestaande instrumentarium.

“De huidige processen zijn vooral gericht op het recyclen van gebruikt geotextiel,” vertelt Sophie Pakvis. “Dat kost energie, transport en verwerking. Vanuit opdrachtgevers kwam daarom steeds vaker de vraag of er ook duurzame alternatieven mogelijk zijn voor tijdelijke toepassingen.”

De eerste pilots bij TenneT vormden de basis voor de verdere ontwikkeling van JSTN Jogetex HV

Jogetex HV als oplossing

Vanuit die vraag ontwikkelde Joosten Groep JSTN Jogetex HV.

Het geotextiel wordt opgebouwd uit natuurlijke grondstoffen en is specifiek ontwikkeld voor tijdelijke toepassingen waarbij een permanente functie niet noodzakelijk is. Het doel is om gedurende de benodigde gebruiksperiode voldoende mechanische prestaties te leveren en daarna gecontroleerd af te breken in de bodem.

“We bouwen JSTN Jogetex HV op uit 100% natuurlijke materialen,” legt Sophie uit. “Daardoor hoeft het na gebruik niet verwijderd te worden. Het kan daarmee een aanzienlijke duurzame impact maken door transportbewegingen en de milieu-impact van het project te verminderen. Daarnaast is hout een hernieuwbare grondstof, kunststof wordt gemaakt uit aardolie dat niet hernieuwbaar is. Bovendien bespaart het ook de kosten die gepaard gaan met het verwijderen van traditioneel geotextiel.”

Voor Marco ligt de uitdaging vooral in het combineren van duurzaamheid en technische betrouwbaarheid.

“Een textiel op basis van houtvezels moet uiteindelijk hetzelfde doen als elk ander geotextiel: functioneren binnen de ontwerpuitgangspunten. Daarom hebben we vooraf uitgebreid gekeken naar eigenschappen zoals treksterkte, rek en versterkend vermogen. Pas daarna zijn we de praktijk ingegaan.”

JSTN Jogetex HV in het kort

• Biobased geotextiel voor tijdelijke toepassingen
• Opgebouwd uit 100% natuurlijke grondstoffen
• Ontwikkeld als alternatief voor synthetische geotextiel bij tijdelijke bouwwegen
• Potentie voor een functionele levensduur van ongeveer 3 tot 5 jaar
• Geen verwijdering na gebruik noodzakelijk
• Potentie voor lagere CO₂-footprint en MKI-score
• Doorlopend getest onder verschillende bodem- en weersomstandigheden
• Biologisch afbreekbaar na gebruiksfase

JSTN Jogetex HV is opgebouwd uit 100% natuurlijke grondstoffen en is ontwikkeld voor tijdelijke toepassingen

Van laboratorium naar praktijk

Een innovatie bewijst zich uiteindelijk niet op papier, maar in de praktijk.

Daarom voert Joosten Groep op meerdere locaties pilots uit met JSTN Jogetex HV. Eén daarvan bevindt zich op het project Dijkversterking Neder-Betuwe, uitgevoerd door bouwcombinatie Dijkalliantie Neder-Betuwe, bestaande uit Dura Vermeer, GMB en Ploegam.

Voor dit project waren duurzame alternatieven voor tijdelijke bouwwegen gewenst. De locatie bood bovendien een interessante mogelijkheid om verschillende versies van het product onder realistische omstandigheden te testen.

“We hebben twee varianten van JSTN Jogetex HV aangebracht,” vertelt Marco. “Nu volgen we hoe het materiaal zich ontwikkelt onder invloed van bodem, vocht en weersomstandigheden. Iedere drie maanden keren we terug om de voortgang te monitoren.”

Marco en Sophie zijn inmiddels twee keer teruggegaan naar de locatie om te kijken hoe het erbij ligt. Op de stukken waar de tweede variant is geïnstalleerd is te zien dat het materiaal minder snel is afgebroken. De stukken zijn daarna naar het lab gebracht om de technische functionaliteiten te testen; hoe staat het bijvoorbeeld met de treksterkte nadat het 3 maanden in de grond heeft gezeten?

De pilotlocatie kent relatief natte omstandigheden. Juist dat maakt de resultaten waardevol.

“Op deze locatie hebben we te maken met een vrij natte ondergrond, ook heeft de tijdelijke bouwweg zo’n 2 weken onder water gestaan,” zegt Sophie. “Dat beïnvloedt de degradatie van het materiaal. Door verschillende omstandigheden te testen, krijgen we beter inzicht in de levensduur en prestaties van het geotextiel.”

Een belangrijke ontwikkeling binnen de tweede versie van JSTN Jogetex HV is de toepassing van een natuurlijke waxlaag. Dit additief is volledig opgebouwd uit natuurlijke componenten en is bedoeld om de degradatiesnelheid beter beheersbaar te maken.

Het uiteindelijke doel is om een functionele levensduur van ongeveer drie tot vijf jaar te realiseren, passend bij veel tijdelijke toepassingen binnen de infrastructuur.

JSTN Jogetex HV wordt aangebracht onder een tijdelijke bouwweg bij de dijkversterking Neder-Betuwe

Meer dan alleen techniek

Bij de ontwikkeling van JSTN Jogetex HV wordt niet alleen gekeken naar mechanische prestaties.

Minstens zo belangrijk is de interactie met de omgeving.

“We monitoren niet alleen hoe het materiaal technisch functioneert,” vertelt Sophie. “We kijken ook naar de impact op de omgeving. Welk effect heeft het textiel op omliggende ecosystemen? Wat gebeurt er tijdens de afbraak? En hoe gedraagt het materiaal zich in verschillende bodemomstandigheden?“

Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat het product geen schadelijke stoffen of microplastics achterlaat.

“Doordat het materiaal bestaat uit grondstoffen die van nature al onderdeel zijn van het ecosysteem, verwachten we geen negatieve invloed op het bodemleven,” aldus Sophie. “Juist dat maakt deze ontwikkeling interessant vanuit duurzaamheidsperspectief. Bovendien komen er geen kunststofvezels in de natuur terecht en ontstaat na de functionele levensduur ook niet de gebruikelijke afvalstroom die gepaard gaat met het verwijderen of recyclen van kunststof geotextiel.”

Voor Marco past deze ontwikkeling binnen een bredere beweging binnen de geotechniek.

“We hoeven bewezen synthetische oplossingen niet te vervangen waar dat niet nodig is. Maar we kunnen ons instrumentarium wel uitbreiden. Synthetisch waar het moet, biobased waar het kan. Dat is voor mij de interessante ontwikkeling.”

 

Tot slot

De ontwikkeling van JSTN Jogetex HV laat zien hoe innovatie ontstaat op het snijvlak van techniek en duurzaamheid. Niet vanuit de gedachte dat bestaande oplossingen niet meer voldoen, maar vanuit de vraag of er voor specifieke toepassingen betere alternatieven mogelijk zijn.

Binnen Joosten Groep werken specialisten vanuit verschillende disciplines samen aan die ontwikkeling. Door te ontwerpen, testen, monitoren en door te ontwikkelen ontstaat stap voor stap meer inzicht in de mogelijkheden van biobased geotextiel binnen de infrastructuur.

“Het leuke is dat je de ontwikkeling van zo’n product van dichtbij meemaakt,” besluit Sophie. “Bij iedere meting leren we weer iets nieuws. Die inzichten gebruiken we om het product verder te verbeteren.”

De komende periode blijven de pilots doorlopen. Zo bouwen we verder aan kennis over de prestaties, levensduur en toepasbaarheid van JSTN Jogetex HV in de praktijk. Want juist daar wordt uiteindelijk bepaald of een innovatie echt het verschil kan maken.